Door Stephan Borggreve, didactisch trainer en oprichter van Centrum voor Didactiek3 min leestijdGefactcheckt
- Al-Samarraie, H. & Hurmuzan, S. (2018). ‘A review of brainstorming techniques in higher education‘. Thinking Skills and Creativity, 27, p. 78-91.
- Osborn, A.F. (1953). Applied Imagination: Principles and Procedures of Creative Problem Solving. New York: Charles Scribner’s Sons.
- Lew, M. (2024). ‘Broadening the Idea Space with the Best Brainstorming Techniques‘. International Schooling.
- ThinkDesign (z.j.). ‘Brainstorming‘. ThinkDesign.
Brainstorming is een methode om in groepsverband ideeën te genereren, met als doel in korte tijd zoveel mogelijk input te verzamelen voor een specifiek onderwerp.
Een leerkracht begint een les over biodiversiteit. Hij schrijft het onderwerp biodiversiteit op het bord en vraagt de leerlingen om alle woorden, ideeën en associaties die in hen opkomen eromheen te schrijven.
Ze komen een voor een langs en schrijven diverse begrippen op: dieren, planten, ecosysteem, uitsterven, evolutie en klimaatverandering. Als iedereen weer zit, staat er een grote woordwolk op het bord.
De docent gebruikt deze input om de les verder vorm te geven en dieper in te gaan op de verschillende aspecten van biodiversiteit.
Met de brainstormsessie heeft hij de groep in beweging gebracht, de voorkennis geactiveerd en de leerlingen betrokken bij het onderwerp.
Brainstorming om ideeën te genereren
Brainstorming is een methode waarbij een groep mensen ideeën genereert in een open en vrije sfeer. Het doel is om in korte tijd zoveel mogelijk oplossingen, ideeën of concepten te verzamelen voor een specifiek probleem of vraagstuk. De nadruk ligt dus op kwantiteit boven kwaliteit: elk idee is welkom en kritiek wordt uitgesteld tot een latere fase. 1

De herkomst van brainstorming
De term brainstorming werd geïntroduceerd door reclameman Alex Osborn. Hij begon met de ontwikkeling van deze techniek in 1939 en publiceerde zijn bevindingen in 1953 in zijn boek Applied Imagination.
Osborn beschreef brainstorming als methode om een storm van ideeën te creëren in een groep. Hij baseerde de methode deels op Prai-Barshana, een eeuwenoude Hindoeïstische techniek om problemen op te lossen. 2
Brainstorming is een geschikte werkvorm in de context van activerend onderwijs: de lerenden worden immers actief betrokken bij het leerproces en construeren zelf kennis. Bovendien stimuleert een brainstorm de samenwerking en interactie tussen de lerenden, waarmee het tot het domein van sociaal leren behoort. 3
De fases van een brainstorm
Een effectieve brainstormsessie verloopt doorgaans in verschillende fasen:
- Voorbereiding: De docent definieert het probleem of de vraagstelling en creëert een ontspannen en stimulerende omgeving. Dat is essentieel om de groep aan te moedigen actief deel te nemen. Daarnaast is een tijdslimiet cruciaal. Bovendien is het aan te raden de lerenden in heterogene groepen te verdelen, om op die manier diverse perspectieven te waarborgen.
- Ideegeneratie: de groep mag vrijelijk ideeën uiten, zonder oordeel of kritiek. In deze fase staat kwantiteit centraal. De docent kan verschillende technieken gebruiken om de ideeëngeneratie te stimuleren: visuele hulpmiddelen inzetten, open vragen stellen en associatief denken aanmoedigen.
- Categorisering: de groep organiseert de gegenereerde ideeën, bijvoorbeeld door ze te groeperen op thema of relevantie. Dit kan gebeuren met behulp van verschillende methoden, zoals affiniteitsdiagrammen of mindmaps.
Brainstorming is het meest effectief als er concrete acties op volgen. Na de sessie is het dus belangrijk om de ideeën te evalueren en te bepalen welke verder uitgewerkt worden. 4
Conclusie
Brainstorming is een waardevolle techniek die kan bijdragen aan een activerend en creatief leerproces. In een open en vrije sfeer voelt de groep zich gestimuleerd ideeën om te delen en samen te werken aan oplossingen. Het is belangrijk dat de onderwijsprofessional de brainstormsessie goed voorbereidt en stuurt, zodat alle lerenden de kans krijgen om deel te nemen en zodat de sessie leidt tot concrete resultaten.
