Bel ons:

Andragogie: zes tips om volwassenen te trainen

Andragogie: hoe leren volwassenen?

Hoe leren volwassenen? Andragogie is de wetenschap die deze vraag onderzoekt. In dit artikel bespreken we de zes principes die daarbij een leidende rol spelen.

We leven in een tijd waarin veel organisaties willen dat hun werknemers zichzelf blijven ontwikkelen. De overheid stimuleert zelfs initiatieven die te maken hebben met een leven lang leren. Dat is niet vreemd. Er bestaan meerdere studies waaruit blijkt dat scholing werknemers productiever en gelukkiger maakt. Zo wijst een grootschalig onderzoek van LinkedIn uit dat 93 procent van de respondenten langer bij een bedrijf blijft werken dat investeert in de professionele ontwikkeling. 1 De vraag hoe volwassenen leren is dan ook actueler dan ooit.

Wat is andragogie?

De Amerikaanse opleider Malcolm Knowles heeft het begrip andragogie populair gemaakt. Die term bestaat uit de Griekse woorden andro (volwassen man) en agogie (leiden). Letterlijk staat het dus voor volwassenen leiden. De tegenhanger is het bekendere pedagogie. Dat betekent kinderen leiden en wordt ook wel opvoedkunde genoemd. Je kunt zeggen dat andragogie een soort pedagogiek voor volwassenen is, hoewel de focus logischerwijs meer ligt op praktische leerprocessen dan op fundamentele persoonlijkheidsontwikkeling.

Knowles heeft veel over andragogie gepubliceerd. Zo beschrijft hij in het boek The Adult Learner uit 1973 de verschillen tussen leerprocessen van volwassenen en kinderen. Dat werk is uitgegroeid tot een klassieker in het veld van volwassenonderwijs. Tot op de dag van vandaag verschijnen er nieuwe edities. Daarin wordt de theorie geactualiseerd en aandacht besteed aan moderne verschijnselen, zoals didactiek in een online situatie. 2

De zes uitgangspunten van andragogie

In The Adult Learner komt een aantal principes aan de orde die ten grondslag liggen aan andragogie. In 1984 verschijnt het boek Androgagy in action. 3 Daarin zet Knowles deze uitgangspunten nader uiteen. Hieronder bespreken we ze een voor een en leggen we uit hoe jij er als trainer op in kunt spelen.

1. Zet het belang van de cursist centraal

Knowles stelt dat volwassenen willen begrijpen waarom ze iets moeten leren en wat het ze oplevert. Hoe relevanter een leertraject is, des te groter de motivatie om het aan te gaan, vol te houden en af te ronden. Die gedachte ligt bijvoorbeeld ook ten grondslag aan het 5 moments of need-model, dat ervan uitgaat dat professionals het beste leren als de les direct praktische waarde heeft. Als je volwassenen iets wilt bijbrengen, moet je de waarom-vraag dus zo snel mogelijk beantwoorden. Daar mag je best even de tijd voor nemen. Zijn de cursisten overtuigd van het nut en de noodzaak van het traject? Leg dan ook uit wat ze precies gaan leren en hoe het leerproces vorm krijgt. 4

2. Borduur voort op de aanwezige ervaring

Volwassenen beschikken over kennis en ervaring als ze een leertraject aangaan. Deze voorkennis kan nu en dan in de weg zitten, zeker als de cursisten in het verleden blootgesteld zijn aan negatieve ervaringen. Tegelijkertijd kan het een waardevolle basis zijn voor het leertraject. Als trainer kun je op de aanwezige expertise voortborduren en er kennis en vaardigheden aan toevoegen, zodat de cursisten die nieuwe kennis kunnen integreren. Daarvoor is het cruciaal dat je de waarde ervan erkent en expliciet benoemt.

3. Maak de cursist verantwoordelijk

Doorgaans willen volwassenen zelf kunnen bepalen wat ze leren. In de context van andragogie wordt dit zelfconcept genoemd: de behoefte om zelfsturend te zijn en controle te hebben over je ontwikkeling, zodat je de leerdoelen bereikt die je voor ogen hebt. Het is dus essentieel dat volwassenen de ruimte krijgen om hun eigen leerproces vorm te geven. Dat betekent overigens niet dat je als trainer de regie uit handen moet geven. Als je voldoende aandacht besteedt aan de relevantie van het leertraject, kun je de cursisten binnen die kaders de vrijheid geven om aan hun eigen individuele leerbehoeften te voldoen.

4. Help de cursist problemen oplossen

De meeste volwassenen hebben te maken met reële obstakels, problemen en uitdagingen. Ze leren dan ook het beste als een leertraject ze helpt direct problemen op te lossen. Dit draagt bij aan de relevantie van de leerstof en het vergroot de motivatie en betrokkenheid. Overigens gaat het er niet per se om dat je de problemen zelf centraal stelt; het kan voldoende zijn om handvatten aan te reiken die de cursisten nodig hebben om de problemen op een efficiëntere manier te benaderen. Soms hebben ze kennis nodig, soms vaardigheden en soms hebben ze vooral behoefte aan een ander perspectief.

5. Spits de cursus toe op praktijksituaties

In het verlengde van het vorige principe raken volwassenen gemotiveerd als ze de leerstof direct in praktijk kunnen brengen. Vanuit het oogpunt van andragogie wil je dus niet te veel focussen op de theorie, maar juist op praktijksituaties waar je cursisten mee te maken krijgen. Het is dan ook verstandig je leertraject op te bouwen rondom relevante, concrete casussen. Stel je de cursisten in staat de materie daarop toe te passen? Dan neemt de kans toe dat je training voor iedere deelnemer in de gewenste leeropbrengst resulteert.

6. Ga op zoek naar intrinsieke motivatie

Volgens Knowles leren volwassenen het beste wanneer de motivatie van binnenuit komt. Ze hebben een minder sterke externe prikkel dan kinderen, die minimaal tot hun zestiende verplicht naar school moeten. Het is als trainer dus verstandig voldoende aandacht te besteden aan de leerbehoeften van je cursisten. Probeer zo vroeg mogelijk in het proces te achterhalen waarom ze deelnemen, welke verwachtingen ze hebben en wat ze tijdens de cursus hopen te leren. Dat stelt jou als trainer in staat je cursus daarop af te stemmen, terwijl je tegelijkertijd de cursisten stimuleert hun eigen drijfveren onder de loep te nemen.

Andragogie: krijg jij volwassenen aan het leren?

Weet jij hoe je volwassenen aan het leren zet? De zes principes van andragogie vormen een waardevolle basis. Door deze principes te integreren in je voorbereidingen, ontwikkel je leertrajecten die effectiever, relevanter en leuker zijn voor de cursisten – en beter aansluiten op hun persoonlijke behoeften.

Bronnen

  1. LinkedIn Learning (2018). 2018 Workspace Learning Report. Learning.linkedIn.com, geraadpleegd op 29 februari 2024. ↩︎
  2. Knowles, M., Holton III, E., & Swanson, R. (1973). The Adult Learner. Abingdon: Taylor & Francis. ↩︎
  3. Knowles, M.S. et al. (1984). Andragogy in Action. Applying Modern Principles of Adult
    Education
    . San Francisco: Jossey Bass. ↩︎
  4. Schrijvers, A. (2020). ‘Knowles: Andragogiek‘. Volwassenenleren.nl, geraadpleegd op 1 maart 2024. ↩︎

TAGS

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

×