De sociale leertheorie: leren van anderen met social learning.

Er bestaan veel verschillende visies op hoe mensen kennis opdoen en vaardigheden ontwikkelen. In dit artikel staat de sociale leertheorie van sociaal-psycholoog Albert Bandura centraal.

Wat denk jij dat we moeten doen om vaardigheden en gedrag te ontwikkelen? Moeten we onze hersenen net zo lang stimuleren tot het gedrag een gewoonte is geworden? Of moeten we positief gedrag belonen terwijl we negatief gedrag bestraffen? Deze twee visies op leren gaan allebei uit van conditionering, dus dat we gedachten en gedrag ontwikkelen als reactie op prikkels waaraan we blootstaan.

De sociale leertheorie van Albert Bandura

De sociale leertheorie van Bandura biedt een derde, alternatieve visie op hoe we vaardigheden kunnen ontwikkelen en gedrag kunnen aanleren. Volgens deze theorie slagen we daar niet alleen in door onszelf te conditioneren, maar ook door anderen te observeren en te imiteren. 1 We kunnen grondig analyseren hoe anderen zich gedragen en welke resultaten dat oplevert, om vervolgens datzelfde gedrag in praktijk te brengen.

Social learning: leren door te modelleren

Het uitgangspunt van de sociale leertheorie is dat je kunt leren door te modelleren: je brengt het gedrag van anderen in kaart, met als doel om het na te bootsen. 2 Voor social learning is het overigens belangrijk dat je niet alleen de gedragingen, maar ook de gevolgen ervan analyseert. Als je dat grondig en effectief doet, kun je jezelf nieuw gedrag aanleren zonder er eerst zelf mee te hoeven experimenteren.

Een ander sleutelconcept van social learning is zelfeffectiviteit: het geloof van iemand in diens eigen vermogen om bepaalde taken of uitdagingen succesvol uit te voeren. Volgens Bandura hebben mensen met een hoge zelfeffectiviteit de neiging uitdagende doelen te stellen en vol te houden, ook als ze met obstakels te maken krijgen. Ze vertrouwen namelijk op hun vermogen om taken uit te voeren. 3 Dit concept is essentieel voor een theorie die gebaseerd is op de imitatie van andermans gedrag.

Sociaal leren in vier stadia

Bandura stelt dat het sociale leerproces in vier stadia plaatsvindt. Hieronder bespreken we ze stap voor stap.

1. Aandacht

In het eerste stadium observeer je de ander – je model – aandachtig. 4 Het is je doel om de essentiële kenmerken van diens gedrag waar te nemen en te herkennen, wat focus en concentratie vereist. Heb je niet voldoende aandacht hebt voor het gedrag van je model? Dan is het onwaarschijnlijk dat je dit gedrag later effectief kunt nabootsen.

2. Retentie

Het tweede stadium is de retentie. 5 Dat betekent in deze context dat je in staat bent waargenomen gedrag te onthouden. Je moet je geheugen bewust stimuleren: je kunt bijvoorbeeld de gedragingen die je waarneemt in gedachten nadoen of repeteren. Retentie is cruciaal voor het succes van social learning, aangezien het de basis vormt voor het volgende stadium.

3. Reproductie

Tijdens het derde stadium ga je het gedrag nabootsen. 6 Vaak houdt dit in dat je net zo lang oefent, verfijnt en aanscherpt totdat je het gedrag van je model nauwkeurig kunt reproduceren. Reproductie vereist niet alleen een goede herinnering aan wat je hebt waargenomen, maar ook de fysieke en mentale vaardigheden om het gedrag te imiteren.

4. Motivatie

Het laatste stadium is van doorslaggevend belang voor het succes van social learning. 7 Zelfs je positief gedrag hebt waargenomen, hebt onthouden en hebt weten na te bootsen, moet je de motivatie voelen om het gedrag daadwerkelijk uit te voeren. Die motivatie kan intrinsiek zijn, maar ook voortkomen uit externe prikkels, zoals beloning, straf of sociale goedkeuring. Hoewel dit stadium geen deel uitmaakt van het kernproces, is motivatie noodzakelijk om het gedrag in de praktijk te brengen.

Pas jij de principes van social learning toe?

De sociale leertheorie van Albert Bandura benadert het leerproces als een combinatie van van sociale interactie, observatie en interne processen. Het is moeilijk te zeggen of dat proces altijd verloopt volgens de vier stadia die hij onderscheidt – laat staan of het zo bewust gebeurt. Duidelijk lijkt wel dat we kunnen leren van andermans gedrag, al was het maar omdat we erdoor geïnspireerd kunnen raken. Dat inzicht kun je hoe dan ook meenemen in je didactische overwegingen.

Bronnen

  1. Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. New York: General Learning Press. ↩︎
  2. Bandler, R. en Grinder, J. (1975). The Structure of Magic I: A Book about Language and Therapy. Palo Alto: Science and Behavior Books Inc. ↩︎
  3. Gabriel Lopez-Garrido (2003). ‘Bandura’s Self-Efficacy Theory Of Motivation In Psychology‘. Simply Psychology. Geraadpleegd op dinsdag 6 februari 2024.
    ↩︎
  4. Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. New York: General Learning Press, p. 6. ↩︎
  5. Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. New York: General Learning Press, p. 6. ↩︎
  6. Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. New York: General Learning Press, p. 7. ↩︎
  7. Bandura, A. (1971). Social Learning Theory. New York: General Learning Press, p. 8. ↩︎

TAGS

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

×