Bel ons:

Werken met groepen: acht werkvormen die je verder helpen

Werken met groepen (acht werkvormen die je verder helpen)

Werken met groepen is een kernactiviteit voor trainers. In dit artikel delen we acht werkvormen die je helpen om activerende bijeenkomsten vol variatie te verzorgen.

Als je kennis wilt overbrengen, is het cruciaal te kunnen werken met groepen. Je wilt dat de deelnemers zich voor je openstellen. Dat kun je bereiken door contact met ze te maken, door ze te betrekken bij de sessie en door de stof stapsgewijs en spelenderwijs toe te dienen.

Activerend werken met groepen

Werkvormen kunnen veel verschillende doelen dienen. Je kunt ze in elke fase van een activerende bijeenkomst inzetten – dus om de deelnemers te activeren, theorie te behandelen, een groep aan het werk te zetten en te reflecteren. Hieronder vind je acht activerende werkvormen om effectief te werken met groepen. De meeste daarvan kun je zowel online als op locatie inzetten.

1. Momentopnames maken (online ijsbreker)

Type: kennismaken en interactie creëren
Duur: 5 tot 10 minuten
Deelnemers: minimaal 3
Benodigdheden: chat

Je kunt er tegenwoordig van uitgaan dat mensen een smartphone bij zich hebben. Deze ijsbreker is bedoeld om een sessie luchtig te beginnen. Geef de deelnemers de opdracht voorafgaand aan de sessie de ruimte te fotograferen waar ze de sessie volgen. Je kunt specifiekere instructies geven, bijvoorbeeld om focussen op een vreemd object of een selfie maken waarmee ze hun gemoedstoestand weergeven.

Als de sessie begint, vraag je de deelnemers hun foto’s in de chat te zetten. Daarna geef je ze een voor een de beurt iets over de foto te vertellen. Je kunt deze werkvorm ook op andere momenten inzetten, bijvoorbeeld na de lunchpauze of tijdens een korte onderbreking.

2. Twee waarheden, één leugen (ijsbreker)

Type: kennismaken en interactie creëren
Duur: 10 tot 20 minuten
Deelnemers: minimaal 3
Benodigdheden: chat of breakout room

Deze werkvorm is ideaal als vervanging van een standaard voorstelrondje. Alle deelnemers krijgen een minuut of twee de tijd om drie stellingen over zichzelf te bedenken. Daarvan moeten er twee waar en één onwaar zijn. Ze kunnen de stellingen in de chat zetten. Je kunt de betreffende deelnemer ook in de spotlight zetten met de opdracht om de stellingen met de groep te delen.

De overige deelnemers raden een voor een wat de leugen is. Als iedereen heeft geraden, onthult de deelnemer in kwestie de leugen en vertelt kort iets over de stellingen die waar zijn. Bij grotere groepen kun je een competitie-element aan deze werkvorm toevoegen: degene die de meeste leugens goed raadt, wint dan het spelletje.

3. Doelgericht associëren

Doel: voorkennis activeren
Duur: 15-25 minuten
Deelnemers: minimaal 2 per groepje
Benodigdheden: breakout rooms en brainstormsoftware

Als je voorkennis van een groep wilt activeren, kun je ze doelgericht laten associëren. Maak groepjes van maximaal vier deelnemers. Draagt ze op vrijelijk te associëren bij het kernwoord van de sessie. Laat ze een lijstje of een mindmap maken. Na een paar minuten komen de groepjes terug en presenteren ze de opbrengst plenair. Jij kiest de termen die het belangrijkst zijn voor je sessie.

Kies één term waar elk groepje in ronde twee weer associaties bij gaan bedenken. Na een paar minuten presenteren ze de opbrengst opnieuw. Dit is een ideale manier van werken met groepen: voordat je een woord hebt gezegd, hebben de deelnemers al op verschillende niveaus over de inhoud van de sessie nagedacht. Je kunt nog een derde ronde doen, maar dat is afhankelijk van de groepsgrootte en de complexiteit van het onderwerp.

4. Werken in expertgroepjes

Doel: kennis toepassen
Duur: 15 minuten
Deelnemers: minimaal 6 (twee drietallen)
Benodigdheden: breakout rooms

Werken met groepen staat in sommige gevallen gelijk aan werken in groepen. Dat geldt ook voor deze werkvorm. Bedenk drie vragen over het onderwerp van je sessie en geef die mee aan elk drietal. In dat drietal ontfermt elke deelnemer zich over één vraag. Dat is dus de expert op het vlak van die vraag.

Als hij of zij het antwoord heeft gevonden, presenteert hij of zij dat aan de overigen. Ook de andere twee experts doen dit, zodat de hele groep expert wordt voor de hele opdracht. Vervolgens gaan de drietallen onder jouw begeleiding plenair met elkaar in overleg over de antwoorden op de vragen. Om de spanning te vergroten kun je dit ook in debatvorm laten plaatsvinden. 1

5. Denken, delen, uitwisselen

Doel: kennis toepassen
Duur: 15 minuten
Deelnemers: minimaal 6 (twee drietallen)
Benodigdheden: breakout rooms en chat

Ook deze manier van werken met groepen vindt plaats door de deelnemers in groepjes tot een resultaat te laten komen. Maak drietallen en geef ieder lid van het drietal een of meerdere vragen mee. Vervolgens gaan ze allemaal aan de slag om hun vragen op te lossen. Eerst delen ze de oplossing met de andere groepsleden, die controleren of de antwoorden kloppen. Dan krijgen de drietallen plenair de kans om de antwoorden voor te leggen aan de rest van de groep en aan jou als begeleider. 2

6. Samenvatten in beelden

Type: reflecteren
Duur: 5 tot 10 minuten
Deelnemers: minimaal 3
Benodigdheden: chat (of Padlet, Mentimeter of Miro)

Aan het eind van een sessie is het prettig te weten wat de deelnemers ervan hebben opgestoken. Geef ze de opdracht afbeeldingen te googelen waarmee ze de behandelde stof samenvatten. Laat ze de afbeeldingen delen in de chat of maak gebruik van een digitale tool om de afbeeldingen te verzamelen. Geef daarna een aantal deelnemers de beurt om uit te leggen waarom ze voor dat plaatje hebben gekozen. Als je weinig tijd hebt kun je de plaatjes bij wijze van samenvatting zelf duiden.

Tip: als je een tool als Miro of Padlet gebruikt kun je een diavoorstelling starten en door de afbeeldingen klikken. Zorg er dus voor dat je een klikker bij je hebt.

7. De waarheid achterhalen

Type: samenwerken
Duur: minimaal 45 minuten
Deelnemers: minimaal 9 (drie drietallen)
Benodigdheden: breakout rooms en chat

Een effectieve manier om te werken met groepen is het detectivespel. De deelnemers gaan te werk in groepjes van minimaal drie personen. Eén drietal is de jury. De andere drietallen zijn de detectiveteams. De jury krijgt een tekst te lezen die aansluit bij het onderwerp van je sessie. Ondertussen geef je de detectiveteams de opdracht om een lijst met vragen voor te bereiden over de tekst (die ze dus nog niet kennen). Ze moeten vragen bedenken waarmee ze zoveel mogelijk informatie kunnen achterhalen. Na tien minuten krijgt team 1 vijf minuten de tijd om de jury te ondervragen.

Je hebt de jury de opdracht gegeven om gesloten vragen met ‘ja’ en ‘nee’ te beantwoorden, suggestieve vragen te ontwijken en open vragen uitgebreid te beantwoorden. Als team 1 klaar is, stel jij een aantal vragen over de tekst. Per goed beantwoorde vraag krijgt het team een punt. Daarna doe je hetzelfde met de overige teams. Als alle teams aan de beurt zijn geweest, roep je iedereen bij elkaar. Eerst laat je de juryleden uitleggen welke instructies ze hadden gekregen. Tot slot deel je de score en roept de winnaar uit. Bij een gelijkspel kent de jury een bonuspunt toe aan het team dat het beste samenwerkte.

8. De speurtocht

Type: samenwerken
Duur: minimaal 45 minuten
Deelnemers: minimaal 9 (drie drietallen)
Benodigdheden: breakout rooms

Maak drie Word-documenten. Elk document bevat een link naar een website die te maken heeft met je onderwerp. Bedenk per document ten minste drie vragen die te beantwoorden zijn met informatie op de website, bijvoorbeeld één over de voorpagina, één over de makers en een zoekvraag. Het eerste document is openbaar beschikbaar. Het tweede en derde document beveilig je met een wachtwoord. De antwoorden uit document 1 vormen samen het wachtwoord voor document 2, terwijl de antwoorden uit document 2 het wachtwoord voor document 3 vormen. Om ervoor te zorgen dat er niets misgaat, geef je de instructies om de wachtwoorden aan elkaar en geheel in hoofdletters te schrijven.

Maak drietallen en deel document 1 uit. Eén persoon is de coördinator. Die ontvangt dus de documenten, verdeelt de vragen onder de groepsgenoten en verzamelt de antwoorden. De anderen gaan op zoek naar de antwoorden. De winst gaat naar het drietal dat als eerste alle vragen heeft beantwoord. Om het spannender te maken, kun je een deadline instellen. Je kunt deze speurtocht ook uitbreiden met meerdere documenten of uitspreiden over meerdere sessies waarin je wilt werken met groepen.

Weet jij hoe je effectief kunt werken met groepen?

Werken met groepen vergt voorbereiding, oefening en geduld. Als jij erin slaagt als moderne spreker de groep aan het werk te zetten, is de kans groot dat je jouw boodschap met impact weet over te brengen op anderen.

Bronnen

  1. Flokstra, J.H. (2006). Activerende werkvormen. Enschede: SLO, p. 18. ↩︎
  2. Flokstra, J.H. (2006). Activerende werkvormen. Enschede: SLO, p. 17. ↩︎

TAGS

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

Ontwikkel je didactische vaardigheden

Wij zijn Centrum voor Didactiek. Wij helpen jou als professional je didactische vaardigheden verbeteren. Dat doen we in de vorm van training en coaching. Verder delen we kennis over alles wat te maken heeft met didactiek.

×